Η Δύναμη του Γηπέδου στην Ψυχική Υγεία: Γιατί Πρέπει να Φωνάξεις,του Ιωάννη Γκέλση, Φυσικοθεραπευτή, Εξειδικευμένου στην Ορθοπεδική Χειροθεραπεία (OMT) & τον Βιοϊατρικό Βελονισμό, Επιστημονικού Διευθυντή του Κέντρου “Kinesiotherapy”

Συχνά, κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης και της θεραπείας στο φυσικοθεραπευτήριο, κάνω στους ασθενείς μου μια απροσδόκητη ερώτηση: «Πάτε στο γήπεδο;»

Τις περισσότερες φορές με κοιτούν με απορία. Όταν η απάντηση είναι «όχι», η αμέσως επόμενη ερώτησή μου είναι: «Και πού φωνάζεις; Πού μπορείς να φωνάξεις δυνατά, χωρίς ενοχές, χωρίς να σε κοιτάξουν με μισό μάτι;»

Ζούμε σε μια καθημερινότητα όπου πρέπει διαρκώς να είμαστε “σωστοί”, συγκρατημένοι και ήρεμοι. Καταπνίγουμε το άγχος, τον θυμό και την πίεση. Όμως, το σώμα θυμάται και καταγράφει. Η καταπίεση αυτή μεταφράζεται σε σωματοποίηση: σφιγμένοι αυχένες, πόνοι στη μέση, μυϊκοί σπασμοί, ρηχή αναπνοή. Το νευρικό μας σύστημα βρίσκεται σε έναν διαρκή συναγερμό (fight or flight) χωρίς ποτέ να έρχεται η λύτρωση της εκτόνωσης.

Εδώ ακριβώς κρύβεται η θεραπευτική δύναμη του γηπέδου.

Το Γήπεδο ως Σύγχρονο Καταφύγιο Αποφόρτισης

Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες στην αθλητική ψυχολογία και την κοινωνιολογία, η κερκίδα αποτελεί έναν από τους ελάχιστους απομείναντες κοινωνικούς χώρους όπου η έντονη, φωνητική και συναισθηματική έκφραση είναι όχι απλώς αποδεκτή, αλλά επιβεβλημένη.

Ο διάσημος κοινωνιολόγος Émile Durkheim περιέγραψε αυτό το φαινόμενο ως «συλλογικό αναβρασμό» (collective effervescence). Μελέτες που έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά όπως το Journal of Sport Behavior, δείχνουν ότι η ταύτιση με μια ομάδα και η συμμετοχή στο πλήθος λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην κατάθλιψη και την κοινωνική αποξένωση. Στο γήπεδο, ο άνθρωπος βιώνει την απόλυτη κάθαρση. Η φωνή λειτουργεί ως βαλβίδα αποσυμπίεσης. Μάλιστα, η ίδια η πράξη του να φωνάζεις και να τραγουδάς δυνατά διεγείρει το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο με τη σειρά του “δίνει εντολή” στο παρασυμπαθητικό σύστημα να ρίξει τους ρυθμούς και να χαλαρώσει το σώμα μετά την ένταση.

Η “Χημεία” της Κερκίδας: Τι Συμβαίνει στον Εγκέφαλο;

Όταν βρίσκεσαι στο γήπεδο, φωνάζεις, πανηγυρίζεις ή ακόμα και όταν διαμαρτύρεσαι για μια φάση, ο εγκέφαλός σου μετατρέπεται σε ένα εργοστάσιο παραγωγής χημικών ενώσεων που προάγουν την ευεξία. Συγκεκριμένα, οι νευροδιαβιβαστές που ενεργοποιούνται είναι:

• Ενδορφίνες: Είναι τα φυσικά παυσίπονα του οργανισμού μας. Η έκκρισή τους προκαλεί ένα αίσθημα ευφορίας και μειώνει δραστικά την αντίληψη του πόνου (σωματικού και ψυχικού).
• Ντοπαμίνη: Η ορμόνη της επιβράβευσης και της κινητοποίησης. Απελευθερώνεται με την προσμονή του αγώνα, την καλή απόδοση και, φυσικά, το γκολ ή τον πόντο. Είναι υπεύθυνη για την αίσθηση της έντονης χαράς και της ικανοποίησης.
• Ωκυτοκίνη (Οξυτοκίνη): Γνωστή και ως η ορμόνη του “δεσμού”. Όταν αγκαλιάζεσαι με τον διπλανό σου –ακόμα κι αν είναι άγνωστος– για να πανηγυρίσετε μαζί, τα επίπεδα ωκυτοκίνης εκτοξεύονται, δημιουργώντας ένα βαθύ αίσθημα του “ανήκειν” και της κοινωνικής ασφάλειας.
• Αδρεναλίνη & Νοραδρεναλίνη: Αυξάνουν τους καρδιακούς ρυθμούς και τη ροή του αίματος στους μύες. Αυτή η απότομη “έκρηξη” ενέργειας είναι που, όταν καταλαγιάσει, αφήνει πίσω της μια αίσθηση απόλυτης σωματικής και πνευματικής χαλάρωσης.

Η Αγωνιστική Σεζόν Ξεκινά: Κάνε ένα Δώρο στον Εαυτό σου

Η νέα αγωνιστική σεζόν ξεκινά. Υπάρχουν αθλήματα για κάθε γούστο, από ποδόσφαιρο και μπάσκετ, μέχρι βόλεϊ, χάντμπολ ή στίβο, και εισιτήρια για όλα τα βαλάντια. Δεν χρειάζεται να είσαι φανατικός οπαδός για να ευεργετηθείς από την εμπειρία.

Πήγαινε στο γήπεδο. Φώναξε. Βγάλε το λαρύγγι σου. Άφησε τον εαυτό σου ελεύθερο να νιώσει την ένταση της στιγμής, να εκτονωθεί, να γελάσει, να αναστενάξει. Χαλάρωσε το σώμα σου μέσα από την εκτόνωση της φωνής.

Σου εγγυώμαι ότι την επόμενη μέρα, θα ξυπνήσεις και θα είσαι ένας άλλος άνθρωπος. Πιο ελαφρύς, πιο ήρεμος, χωρίς περιττά βάρη στους ώμους σου.