Γυρίσατεεεε; Πως Περάσατεεεε; γράφει ο Ιωάννης Γκέλσης, Φυσικοθεραπευτής, Εξειδικευμένος στην Ορθοπεδική Χειροθεραπεία (OMT) & τον Βιοϊατρικό Βελονισμό, Επιστημονικός Διευθυντής του Κέντρου “Kinesiotherapy”

Επιστροφη από τις διακοπές που τόσο περιμέναμε…ξεφορτώνοντας τα μπαγκάζια από το αυτοκίνητο, βαλίτσες, σεζλόνγκ, ομπρέλες, τα ψαρικά, κάτι ξεφούσκωτα μπρατσάκια…ξαφνικά αρχίζουν να κατρακυλάνε στην κατηφόρα σαν πορτοκάλια στη λαϊκή από σακούλα που μόλις σκίστηκε. Τρέχεις πανικόβλητος σε τέσσερις διαφορετικές κατευθύνσεις για να τα μαζέψεις, με την αγωνία ζωγραφισμένη στο πρόσωπο, χωρίς να ξέρεις ποιο να πρωτοκυνηγήσεις.

Και κάπου εκεί, φορτωμένος σαν υποζύγιο, αγκομαχώντας, ανεβαίνεις τις σκάλες. Έχεις κρεμάσει πράγματα παντού για να κάνεις όσο το δυνατόν λιγότερα ανεβοκατεβάσματα, σε σημείο που κρατάς το κουβαδάκι με τα κοχύλια που μάζεψαν οι μικροί εξερευνητές… με τα δόντια.

Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, σκάει μύτη η γειτόνισσα. Με το μισό μάτι στραμμένο πάνω σου και το άλλο μισό στην τηλεόραση, όπου βλέπει τα ταξίδια του Ευτύχη τρώγοντας τα γνωστά μήλα και μπισκότα. Και ρωτάει με το γνωστό ύφος:

“Γυρίσατεεε; Πώς είστε;”

Εσύ, με μάτια γουρλωμένα, δεν μπορείς καν να απαντήσεις. Αν ανοίξεις το στόμα σου, το κουβαδάκι θα πέσει, τα κοχύλια θα σκορπίσουν στα σκαλιά και θα ακούσεις τα μπινελίκια της διαχειρίστριας: “Χθες ήρθε το συνεργείο καθαρισμού… εσείς σήμερα βρήκατε να έρθετε;” Οπότε, το μόνο που τολμάς να ψελλίσεις χωρίς φωνήεντα είναι ένα πνιχτό: “Κλ… κλ… κλ…”

Αυτό το “κλ… κλ…” συνοψίζει την ιστορία των “15 ημερών” διακοπών – που στην πράξη ήταν 10, για να μην πω 5.

Το Σύνδρομο της Επιστροφής και η Σωματοποίηση

Κάθε χρόνο οι διακοπές μοιάζουν μικρότερες. Κάθε χρόνο οι υποχρεώσεις και το άγχος μεγαλύτερα. Ένα σώμα που έβγαλε έναν ολόκληρο χειμώνα πίεσης, τρεξίματος και φόβου, περίμενε πώς και πώς αυτές τις μέρες για να χαλαρώσει.

Και τι έγινε τελικά; Πήγες, και αντί να αναζωογονηθείς, σε βρήκε ένας ανεξήγητος πόνος στη μέση. Εκείνο το ισχίο που είχες ξεχάσει, ξύπνησε. Ένας πονοκέφαλος σε ταλαιπωρούσε για τρεις μέρες σερί, σε σημείο που… περίμενες πώς και πώς να γυρίσεις και αναρωτιέσαι τι πήγε λάθος;

Εδώ ακριβώς ανοίγει η συζήτηση για το Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο του Πόνου. Ο πόνος δεν είναι απλώς ένας χαλασμένος ιστός ή ένας «μεντεσές»  που θέλει λάδωμα. Είναι το τελικό αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης:

Το Βιολογικό (Bio): Η απότομη αλλαγή. Το σώμα σου πέρασε από την καρέκλα του γραφείου στο να κουβαλάει 15 κιλά εξοπλισμό παραλίας, να παίζει ρακέτες και να κολυμπάει απότομα.

Το Κοινωνικό (Social): Η πίεση του “πρέπει να περάσουμε τέλεια”, οι οικογενειακές ισορροπίες στις διακοπές, το οικονομικό άγχος του ταξιδιού, ακόμα και η προσδοκία του «περάσαμε τέλεια…instagramικό ταξίδι»….

Το Ψυχολογικό (Psycho) & το Νευρικό Σύστημα “Ελληνίδα Μάνα”: Το λεγόμενο “Let-down effect”. Όλο τον χειμώνα, οι ορμόνες του στρες (αδρεναλίνη και κορτιζόλη) κρατούσαν τον οργανισμό σε κατάσταση “μάχης», μπλοκάροντας τον πόνο για να μπορέσεις να ανταπεξέλθεις.

Όταν, λοιπόν, επιτέλους χαλάρωσες στην ξαπλώστρα, το μυαλό σου, εθισμένο στο στρες του χειμώνα, μπερδεύτηκε.

 Κοίταξε την ήρεμη θάλασσα —ένα εντελώς ακίνδυνο περιβάλλον— και άρχισε να ουρλιάζει: “ΚΙΝΔΥΝΟΣ!”.

Ο κίνδυνος είναι ψεύτικος, αλλά ο πόνος είναι 100% αληθινός.

Και πριν προλάβεις να ρίξεις το φταίξιμο στο “κακό στρώμα” του ξενοδοχείου ή αρχίσεις να γκουγκλάρεις με πανικό για να κλείσεις ραντεβού για μαγνητική, άκου αυτό: Το 2015, μια τεράστια έρευνα (Brinjikji et al.) απέδειξε ότι έως και το 84% των ανθρώπων σε μεγαλύτερες ηλικίες έχουν κήλες και αλλοιώσεις στη μέση τους, χωρίς να πονάνε καθόλου! Αυτά που βλέπουμε στις μαγνητικές είναι συχνά απλώς οι φυσιολογικές “ρυτίδες” του σώματός μας εσωτερικά.

Ακόμα πιο εντυπωσιακό; Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Northwestern (Hashmi et al., 2013) έβαλαν ασθενείς σε μαγνητικούς τομογράφους και ανακάλυψαν το εξής μαγικό: όταν ένας πόνος (όπως αυτός στη μέση σου στις διακοπές) που επιμένει, παύει να είναι απλώς ένα σήμα από τους μυς. Μετακομίζει! Η εγκεφαλική δραστηριότητα μετατοπίζεται από τα κέντρα της σωματικής βλάβης… στα κέντρα των συναισθημάτων.

Με άλλα λόγια, ο πόνος των διακοπών σου είναι πολύ συχνά ένα καταπιεσμένο συναίσθημα ή το ξεθύμασμα του χειμώνα, που απλώς «έβαλε τη στολή» του αυχενικού ή της οσφυαλγίας. Το σώμα σου έχει μνήμη και φωνή. Όταν αρνούμαστε να του δώσουμε τον χώρο να αποφορτιστεί σταδιακά μέσα στη χρονιά, θα βρει τον τρόπο να “μιλήσει” όταν βρει την ευκαιρία.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα νιώσετε τη μέση σας να σας σουβλίζει την ώρα που κρατάτε την ομπρέλα και τα μπρατσάκια, μην τα βάλετε με το σώμα σας.

Μην παλέψετε τον πόνο.

Αναγνωρίστε τον.

Πείτε μέσα σας με κατανόηση: “Γεια σου εγκέφαλε. Ξέρω ότι προσπαθείς να με προστατέψεις, αλλά δεν υπάρχει κανείς κίνδυνος εδώ. Είμαστε ασφαλείς. Χαλάρωσε”.

Δώστε χρόνο στο σώμα σας να πειστεί ότι ο κίνδυνος πέρασε, ώστε την ώρα που θα συναντήσετε τη γειτόνισσα στις σκάλες, αντί για γουρλωμένα μάτια και πανικό, να μπορέσετε να της απαντήσετε κι εσείς χαμογελώντας:

“Κλ… κλ… κλ… Όλα είναι καλά!”